Prestanak radnog odnosa u slučaju likvidacije poslodavca zasniva se na kombinovanoj primeni normi radnog prava i kompanijskog prava, što ovaj institut čini posebno interesantnim sa aspekta pravne teorije i sudske prakse. Za razliku od slučajeva prestanka radnog odnosa na osnovu jednostrane volje jedne od ugovornih strana, likvidacija predstavlja promenu kod privrednog društva koja neposredno proizvodi posledice u sferi radnih odnosa, nezavisno od volje ugovornih strana.

S tim u vezi, presudom Vrhovnog suda posl. broj Prev 999/23 od 24. aprila 2025. godine zauzet je stav da je za prestanak radnog odnosa zaposlenih relevantan momenat pokretanja likvidacije budući da nakon pokretanja postupka likvidacije, društvo može obavljati samo radnje i poslove vezane za sprovođenje i okončanje postupka likvidacije, što znači da takvo društvo prestaje da radi u smislu odredbe člana 176. stav 5. Zakona o radu.

Navedenom odredbom Zakona o radu propisano je da zaposlenom prestaje radni odnos ako poslodavac prestane sa radom, pri čemu se ovde radi o jednom od slučajeva prestanka radnog odnosa nezavisno od volje zaposlenog i volje poslodavca, odnosno po sili zakona.

Zakon o privrednim društvima propisuje da se likvidacija okončava donošenjem odluke o okončanju likvidacije, nakon čega se društvo briše iz Registra privrednih subjekata. Stoga, prvi zaključak bi bio da poslodavac prestaje sa radom tek okončanjem postupka likvidacije i brisanjem društva iz registra privrednih subjekata.

Međutim, prema stavu suda, momenat prestanka radnog odnosa vezuje se za raniji momenat, i to momenat pokretanja postupka likvidacije. Prema odredbama Zakona o privrednim društvima, od momenta pokretanja postupka likvidacije, poslovanje društva suštinski gubi obeležja redovnog poslovanja. S tim u vezi, likvidacioni upravnik, u svojstvu zakonskog zastupnika društva, ovlašćen je isključivo da preduzima radnje usmerene na okončanje poslova započetih pre početka likvidacije i radnje potrebne za sprovođenje postupka likvidacije odnosno vrši druge poslove neophodne radi sprovođenja likvidacije društva, ali ne i radnje koje se tiču nastavka obavljanja redovne delatnosti radi koje je društvo osnovano. Time se poslovna aktivnost društva od momenta pokretanja likvidacije svodi na statusno-operativne radnje, dok redovno poslovanje faktički prestaje.

Dakle, presudom je razjašnjeno da prestanak radnog odnosa kod poslodavca u likvidaciji nastupa momentom pokretanja postupka likvidacije, po sili zakona i nezavisno od volje ugovornih strana. Stoga, rešenje o prestanku radnog odnosa koje donosi likvidacioni upravnik ima deklaratorni karakter i služi isključivo da konstatuje već nastalu pravnu posledicu, što ima značajne implikacije na sudsku zaštitu prava zaposlenih, odnosno obim prava zaposlenog prema poslodavcu.

Ovaj članak je isključivo informativne prirode i ne predstavlja pravni savet. Ukoliko su Vam potrebne dodatne informacije, budite slobodni da nas kontaktirate.