Sportski ugovori u Republici Srbiji uređuju različite pravne odnose između sportista, sportskih organizacija, sportskih stručnjaka, posrednika, sponzora i drugih učesnika u oblasti sporta. Njihova pravna priroda, forma i sadržina zavise od statusa ugovornih strana, prirode konkretnog angažovanja i merodavnih pravila nadležnog sportskog saveza.

Pored Zakona o sportu, na sportske ugovore se, u zavisnosti od njihove vrste, primenjuju i Zakon o radu, Zakon o obligacionim odnosima, kao i sportska pravila nadležnih domaćih i međunarodnih sportskih saveza.

U nastavku dajemo pregled najvažnijih vrsta sportskih ugovora i njihovih osnovnih pravnih karakteristika.

Ugovor o radu profesionalnog sportiste

Profesionalnim sportistom smatra se sportista koji se sportskom aktivnošću bavi kao jedinim ili osnovnim zanimanjem, kao i sportista koji takav status ima prema pravilima nadležnog međunarodnog sportskog saveza. Sa sportskom organizacijom zasniva radni odnos na određeno vreme, najduže do pet godina, uz mogućnost da po isteku tog perioda zaključi novi ugovor sa istom ili drugom sportskom organizacijom.

Prava, obaveze i odgovornosti profesionalnog sportiste ne uređuju se samo ugovorom o radu, već i zakonom, sportskim pravilima nadležnog nacionalnog granskog sportskog saveza i kolektivnim ugovorom, odnosno pravilnikom o radu kada kod poslodavca nije zaključen kolektivni ugovor.

Ugovor o radu profesionalnog sportiste mora biti zaključen u pisanoj formi i overen u skladu sa zakonom, a isti zahtevi važe i za sve njegove izmene i dopune, kao i za sporazumni raskid.

Ugovor o bavljenju sportom

Ugovor o bavljenju sportom namenjen je sportisti takmičaru amateru, odnosno sportisti kome zarada nije cilj bavljenja sportom i koji se sportskim aktivnostima ne bavi kao zanimanjem. Za razliku od ugovora o radu profesionalnog sportiste, zaključenjem ugovora o bavljenju sportom ne zasniva se radni odnos, već se bavljenje sportom po ovom osnovu smatra radom van radnog odnosa.

Ovim ugovorom sportista i sportska organizacija uređuju međusobna prava i obaveze, a naročito novčanu naknadu za bavljenje sportskim aktivnostima, novčane i druge nagrade za postignute sportske rezultate, naknadu troškova smeštaja i ishrane tokom priprema i takmičenja, naknadu za zaključenje ugovora i naknadu za korišćenje lika sportiste.

Iako ne predstavlja ugovor o radu, i za ovaj ugovor važe strogi zahtevi u pogledu forme. Ugovor, njegove izmene i dopune, kao i sporazumni raskid, moraju biti zaključeni u pisanoj formi i overeni u skladu sa zakonom.

Ugovor o stipendiranju maloletnog sportiste za sportsko usavršavanje

Osnovna svrha ugovora o stipendiranju maloletnog sportiste za sportsko usavršavanje je pružanje finansijske podrške razvoju mladog sportiste. Ovaj ugovor može trajati najduže do sticanja punoletstva.

Ovim ugovorom se, u skladu sa sportskim pravilima, uređuju novčana stipendija i naknada troškova smeštaja i ishrane tokom sportskih priprema i takmičenja.

Ugovor sa sportistom koji nema potpunu poslovnu sposobnost može punovažno da se zaključi samo uz pisanu saglasnost oba roditelja, odnosno staratelja, overenu u skladu sa zakonom, a na osnovu prethodno utvrđene zdravstvene sposobnosti sportiste.

Sam ugovor, sve njegove izmene i dopune, kao i sporazumni raskid, moraju biti sačinjeni u pisanoj formi i overeni u skladu sa zakonom.

Ugovori sa sportskim stručnjacima

Sportski stručnjaci su lica koja imaju odgovarajuće više ili visoko obrazovanje u oblasti sporta, odnosno fizičke kulture, ili su osposobljena za obavljanje određenih stručnih poslova u sportu.

Sportski stručnjak može zasnovati radni odnos sa organizacijom u oblasti sporta zaključivanjem ugovora o radu na neodređeno vreme ili na određeno vreme, najduže do pet godina. Druga mogućnost je ugovor o stručnom angažovanju, koji predstavlja rad van radnog odnosa i kojim se uređuju naknada za obavljanje stručnog rada i druga primanja sportskog stručnjaka.

Pre zaključenja ugovora potrebno je proveriti da li sportski stručnjak ispunjava propisane uslove u pogledu obrazovanja, stručne osposobljenosti, sportskog zvanja i dozvole za rad. Na zaključenje ugovora sa sportskim stručnjakom shodno se primenjuju pravila o ugovorima između sportista i sportskih organizacija.

Ugovori o transferu i ustupanju sportiste

Ugovor o transferu zaključuju sportska organizacija sa kojom sportista ima punovažno zaključen ugovor i sportska organizacija u koju prelazi. Njime se prva sportska organizacija saglašava da, uz određenu naknadu, prevremeno sporazumno raskine ugovor sa sportistom kako bi on mogao da pređe u novu sportsku organizaciju.

Ugovor o ustupanju zaključuju sportska organizacija sa kojom sportista ima punovažno zaključen ugovor i sportska organizacija u koju on privremeno prelazi. Za razliku od transfera, ustupanje nema za cilj trajni prelazak sportiste, već njegovo angažovanje u drugoj sportskoj organizaciji tokom određenog perioda.

Oba ugovora moraju biti zaključena u pisanoj formi i overena u skladu sa zakonom, a za njihovu punovažnost neophodna je i pisana i overena saglasnost sportiste. Prilikom transfera i ustupanja moraju se poštovati pravila nadležnog sportskog saveza, dok za maloletne sportiste važe dodatna ograničenja.

Ugovor o posredovanju u sportu

Ugovor o posredovanju u sportu zaključuje se radi posredovanja prilikom prelaska sportiste ili sportskog stručnjaka iz jedne sportske organizacije u drugu, kao i prilikom zaključivanja ugovora između sportiste, odnosno sportskog stručnjaka i sportske organizacije. Ove poslove može obavljati privredno društvo, odnosno preduzetnik u oblasti sporta koji ima dozvolu za rad izdatu od nadležnog nacionalnog granskog sportskog saveza, kao i druga lica u skladu sa pravilima nadležnog međunarodnog sportskog saveza.

Ugovor o posredovanju u sportu i sve njegove izmene i dopune zaključuju se u pisanoj formi i overavaju u skladu sa zakonom. Njime se obavezno određuju rok na koji se ugovor zaključuje, iznos naknade organizaciji za sportsko posredovanje i obim njenih ovlašćenja, uključujući ovlašćenje za zastupanje. Ugovor može trajati najduže dve godine, ali se nakon isteka može ponovo zaključiti.

Organizacija za sportsko posredovanje može štititi interese samo jedne strane iz ugovora o posredovanju. Ugovor između sportiste, odnosno sportskog stručnjaka i sportske organizacije koji je zaključen uz posredovanje mora sadržati označenje angažovane organizacije za sportsko posredovanje.

Ugovor o osiguranju vrhunskih sportista i vrhunskih sportskih stručnjaka

Sportska organizacija dužna je da zaključi ugovor o osiguranju svojih vrhunskih sportista i vrhunskih sportskih stručnjaka od posledica nesrećnog slučaja za vreme obavljanja sportske aktivnosti, odnosno stručnog rada u sportu.

Zakonom su određene najniže osigurane sume za slučaj smrti, trajnog gubitka opšte radne sposobnosti ili sposobnosti za bavljenje sportskim aktivnostima i sportskim delatnostima, kao i privremene sprečenosti za bavljenje sportskim aktivnostima i sportskim delatnostima.

Nadležni nacionalni granski sportski savez dužan je da osigura sportistu, odnosno sportskog stručnjaka koji nastupa za nacionalnu sportsku reprezentaciju od posledica nesrećnog slučaja, ukoliko nije obuhvaćen odgovarajućim osiguranjem.

Ako sportska organizacija ili nadležni nacionalni granski sportski savez ne zaključe propisani ugovor o osiguranju, dužni su da naknade štetu koju pretrpi neosigurani sportista, odnosno sportski stručnjak.

Ostali ugovori u sportskoj praksi

Pored ugovora koje Zakon o sportu posebno uređuje, u sportskoj praksi zaključuju se i sponzorski, marketinški i reklamni ugovori, ugovori o korišćenju imena i lika sportiste i drugi slični ugovori.

Ovi ugovori nisu uređeni Zakonom o sportu kao posebni tipovi ugovora, već se na njih prvenstveno primenjuju opšta pravila Zakona o obligacionim odnosima, a u zavisnosti od njihove sadržine i propisi o oglašavanju, intelektualnoj svojini i zaštiti podataka o ličnosti.

Značaj preciznog ugovaranja i poštovanja forme

Raznovrsnost ugovornih odnosa u sportu pokazuje da ne postoji jedinstveno ugovorno rešenje koje odgovara svim učesnicima i vrstama angažovanja. Svaki sportski ugovor zato treba pažljivo prilagoditi statusu ugovornih strana, pravilima konkretnog sporta i cilju koji se njime ostvaruje, uz poštovanje forme i obaveznih elemenata propisanih za tu vrstu ugovora. Jasno i precizno uređena prava, obaveze i uslovi prestanka ugovora doprinose pravnoj sigurnosti i smanjuju rizik od ništavosti, nesporazuma i budućih sporova.

Ovaj članak je isključivo informativne prirode i ne predstavlja pravni savet. Ukoliko su Vam potrebne dodatne informacije, budite slobodni da nas kontaktirate.